သခၤါရကုိ နယ္ေလးပါး နည္းေလးပါး ႏွင့္ ရွင္းျပပါအုံးမယ္။ (သခၤါရ)ဟူေသာစကားကုိ ၾကားသိရေသာ အခါ မသိျခင္းအထင္၊ ဆုိးျခင္း အထင္၊ ေကာင္းျခင္းအထင္အားျဖင့္ စိတ္ထဲမွာ အထင္အထည္မ်ား ေပၚေနပါတယ္။

ထုိ အထင္ အထည္မ်ားကုိ အဝိဇၨာမာနပညတ္နယ္ ဟုေခၚပါတယ္။ အထင္အထည္ မွန္သမွ် ထင္ရုံမွ်သာျဖစ္၍ တကယ္မရွိေသာေၾကာင့္ ဘာမွ မဟုတ္ပါဘူး။ ဘာမွ မဟုတ္ဘူး ဟုသိျခင္းသည္ ဝိဇၨာဉာဏ္ျဖစ္ပါတယ္။ စိတ္မွာထင္တာကုိ အဟုတ္မထင္မိဘုိ႔ အေရးႀကီးပါတယ္။

စိတ္အစဥ္မွာ -စြန္လႊတ္ျခင္း အစဥ္ကုိ ပုညာဘိသခၤါရလုိ႔ေခၚၿပီး စြဲလန္းျခင္း အစဥ္ကုိ အပုညာဘိသခၤါရ ဟုေခၚပါတယ္။ စြန္႔လႊတ္ျခင္း၊စြဲလန္းျခင္း အစဥ္သႏၱန္ သည္ ဝိဇၨာမာန ပညတ္နယ္ဟုေခၚပါတယ္။

ထုိ အစဥ္သႏၱန္ျဖစ္ေသာ ဝိဇၨာမာန ပညတ္နယ္ ကုိ (ဒါပဲရွိတယ္) ဟု အဟုတ္ထင္ျခင္းသည္ အဝိဇၨာ ျဖစ္ပါတယ္။ အစဥ္သႏၱန္ အားျဖင့္ ထင္ရုံမွ်ပဲရွိတယ္။ အမွန္တကယ္ မရွိေသာေၾကာင့္ (ဘာမွ မဟုတ္ဘူး) ဟုျမင္ျခင္း သည္ (ဝိဇၨာဉာဏ္)ျဖစ္ပါတယ္။

ထုိ စြန္႔လႊတ္ျခင္း၊ စြဲလန္းျခင္း အစဥ္သႏၱန္ ကုိ တစ္စကၠန္႔တြင္ ကုေဋ တစ္သိန္းစိတ္ၿပီး ထုိအစိတ္ထဲမွ ျဖစ္ပ်က္သေဘာ တစ္ခုသည္ (သေဘာနယ္) ျဖစ္ပါတယ္။ ထုိ သေဘာ ေလးတစ္ခုကုိ တန္ဘုိးမရွိေသာ္လည္း (ျဖစ္ပ်က္သေဘာမွ်ေလာက္ေတာ့ သူ႔စြမ္းအား ရွိတယ္) ဟု အဟုတ္ထင္ျခင္းသည္ အဝိဇၨာ ဟုေခၚပါတယ္။

စြန္႔လႊတ္ျခင္း၊ စြဲလန္းျခင္း ၏ တစ္ခုေသာ ျဖစ္ပ်က္သေဘာေလး သခၤါရတရားဟာ အဝိဇၨာ အေၾကာင္းမပါပဲ ျဖစ္လုိ႔မရပါဘူး။ အဝိဇၨာ အေၾကာင္းမပါပဲ သခၤါရသည္ သူ႔ကုိယ္ ပုိင္စြမ္းအားအႏွစ္သာရမ်ား ျဖစ္ပ်က္ႏုိင္ေသာ စြမ္းရည္သတၱိမ်ဳိး ၊ အတိတ္ တုံးကလည္း မျဖစ္ခဲ့ဘူး၊ ပစၥဳပၸန္မွာလည္း မရွိဘူး။ အနာဂတ္မွာလည္းရွိမလာႏုိင္ဘူး။

ကာလ (၃)ပါးလုံးမွာ ကုိယ္ပုိင္စြမ္းအား အႏွစ္သာရ မ်ား ကုန္ပ်က္ေနေသာေၾကာင့္ (မူလပ်က္)သေဘာဟု သိျမင္ျခင္းသည္ ဝိဇၨာဉာဏ္ျဖစ္ ပါတယ္။ ဤ မူလပ်က္သေဘာ နယ္ ကုိပင္ (သုညနယ္) ဟုလည္း ေခၚပါ တယ္။ယခုရွင္းျပျခင္းဟာ သခၤါရကုိ နယ္ ေလးပါးႏွင့္ ပုိင္းျခားျခင္း ျဖစ္ပါတယ္ဘုရား။

နည္းေလးပါး ႏွင့္ ပုိင္းျခားပုံမွာ –သခၤါရတရားတစ္ခုကုိ (ျဖစ္ပ်က္သေဘာႏွင့္ မူလပ်က္သေဘာ)ဟု ပုိင္းျခားသိျခင္းသည္ အဗ်ာပါရအနတၱနည္း ျဖစ္ပါတယ္။ ထုိနည္းျဖင့္ သခၤါရ ျဖစ္ပ်က္သေဘာမွာ စြမ္းရည္ ရွိတယ္ ထင္ေသာ သကၠာယ ဒိ႒ိ၊ အတၱ ဒိ႒ိ ကုိ ပယ္ႏိုင္ပါတယ္။

အဝိဇၨာ ႏွင့္ သခၤါရတုိ႔သည္ (ဆက္စပ္ၿပီး ျဖစ္ပါတယ္) ဟုသိျမင္ျခင္းသည္ ဧကတၳ နည္းျဖစ္ပါတယ္။ ထုိနည္းျဖင့္ အဝိဇၨာႏွင့္ သခၤါရတုိ႔သည္ ( ျပတ္တယ္) ဟုထင္ေသာ ဥေစၧဒ ဒိ႒ိ ကုိပယ္ ႏုိင္ပါတယ္။

အဝိဇၨာ ႏွင့္ သခၤါရတုိ႔ သည္ (အနိမ့္ အျမင့္ ကြဲျပားျဖစ္ၾကတယ္) ဟုသိျမင္ျခင္းသည္ နာနတၳ နည္းျဖစ္ပါတယ္။ ထုိနည္းျဖင့္ အဝိဇၨာ ႏွင့္ သခၤါရ ျဖစ္ပုံျခင္း (တူရမည္) ဟုထင္ေသာ သႆတဒိ႒ိ ကုိ ပယ္ႏုိင္ပါတယ္။

အဝိဇၨာ ႏွင့္ သခၤါရတုိ႔ သည္ ျပဳျပင္တုိင္းရ ၏ ဟု သိျမင္ျခင္း သည္ ဧဝံဓမၼတာ နည္း ျဖစ္ပါ တယ္။ ဤ နည္းအားျဖင့္ ( အနည္း အမ်ား ျပဳျပင္လုိ႔မရ )ဟုထင္ေသာ အေဟတုကဒိ႒ိ၊ အကိရိယဒိ႒ိကုိ ကုိပယ္ပါတယ္။ ဤကား အဝိဇၨာ ႏွင့္ သခၤါရကုိ နည္းေလးပါး ႏွင့္ပုိင္းျခား ေျဖရွင္းနည္း ပါပဲ။