ဗုဒၶ၀ါဒသည္ ဘာသာတရားကို စိန္ေခၚေသာ မည္သည့္ေခတ္သစ္အျမင္မ်ားကိုမဆို ရင္ဆိုင္ရန္ လံုေလာက္စြာ ၾကံ့ခိုင္သည္။ ဗုဒၶဘာသာ၏ ယူဆခ်က္မ်ားသည္ ေခတ္ေဟာင္းႏွင့္ ေခတ္သစ္အေတြးအေခၚမ်ား၏ အရည္အေသြးျမင့္မားေရးအတြက္ က်ယ္က်ယ္ျပန္႔ျပန္႔ အေထာက္အကူျပဳခဲ့၏ ။ အေၾကာင္းအက်ိဳး ဆက္ႏြယ္မႈႏွင့္ ႏိႈင္းယွဥ္မႈဆိုင္ရာ ၎၏ သင္ျပမႈမ်ား၊ အာရံုအခ်က္အလက္မ်ားဆိုင္ရာ ၎၏ တရားေတာ္မ်ား၊ လက္ေတြ႔အမွန္တရားကို အေလးထားမႈ၊ ကိုယ္က်င့္စာရိတၱကို အေလးအနက္ထားမႈ၊ ထာ၀ရတည္ျမဲေသာ ၀ိညာဥ္ကိုလက္မခံမႈ၊ ျပင္ပသဘာ၀လြန္ အင္အားမ်ားႏွင့္ မပတ္သက္မႈ၊ မလိုအပ္ေသာ ဘာသာေရးထံုးတမ္းဓေလ့မ်ားႏွင့္ ဘာသာေရး၀တ္ျပဳမႈမ်ားကို ျငင္းပယ္မႈ၊ ဆင္ျခင္တံုတရားႏွင့္ အေတြ.အၾကံဳကို ေတာင္းဆိုမႈႏွင့္ ေခတ္သစ္ေတြ႔ရိွခ်က္မ်ားႏွင့္ လိုက္ဖက္ညီမႈအားလံုးတို႔သည္ ေခတ္မီသည္ဟု ၎၏ အထက္တန္းက်ေသာ အဆိုျပဳျခင္းကို မွန္ကန္ေၾကာင္း အတည္ျပဳေပးရာေရာက္သည္။

ဗုဒၶဘာသာသည္ အနာဂတ္ကမၻာ၏ လိုအပ္ခ်က္မ်ားႏွင့္ ကိုက္ညီေသာ အေၾကာင္းက်ိဳး ဆင္ျခင္ႏိုင္သည့္ ဘာသာတရား၏ လိုအပ္ခ်က္မ်ား အားလံုးကို ျဖည့္စြက္ေပးႏိုင္စြမ္းရိွ၏ ။ ဗုဒၶဘာသာသည္ အလြန္တရာ သိပၸံနည္းက်၍ ဆင္ျခင္တံုတရားႏွင့္ အထူးျပည့္စံုကာ အလြန္တိုးတက္ေသာ ဘာသာတရားျဖစ္သည့္အတြက္ ေခတ္သစ္ကမၻာတြင္ မိမိကိုယ္မိမိ ဗုဒၶဘာသာ၀င္တစ္ဦးဟု ေခၚဆိုႏိုင္ေသာ လူူတစ္ေယာက္အဖို႔ အလြန္ဂုဏ္ယူစရာျဖစ္ပါသည္။ အမွန္တကယ္ပင္ ဗုဒၶဘာသာသည္ ခ်ည္းကပ္နည္း၌ သိပၸံပညာထက္ပို၍ သိပၸံနည္းက်ၿပီးလွ်င္ ဆိုရွယ္လစ္၀ါဒထက္လည္း ျပည္သူအမ်ားတို႔အား ညီတူညီမွ် ခံစားခြင့္ရိွေအာင္ ပို၍စြမ္းေဆာင္ေပးႏိုင္ပါသည္။

ႀကီးက်ယ္ထင္ရွားေသာ ဘာသာတရား တည္ေထာင္သူမ်ားအနက္ ဗုဒၶျမတ္စြာဘုရားတစ္ဆူသာလွ်င္ သူ၏ တပည့္သာ၀ကမ်ားအား စူးစမ္းေလ့လာတက္ေသာ စိတ္ဓာတ္ရိွလာေအာင္ ေျမေတာင္ေျမွာက္ေပးေတာ္မူ၏ ။ သူ၏ ေဟာျပခ်က္မ်ားကိုပင္လွ်င္ မ်က္ကန္းယံုၾကည္မႈျဖင့္ လက္မခံၾကရန္ ဩ၀ါဒေပးေတာ္မူ၏ ။ ထို႔ေၾကာင့္ ဗုဒၶဘာသာကို ‘ေခတ္သစ္ဘာသာတရားတစ္ခု’ အျဖစ္ သတ္မွတ္ႏိုင္သည္ဟု ေျပာဆိုျခင္းသည္ ခ်ဲ.ကား၍ေျပာဆိုျခင္း အလ်ဥ္းမဟုတ္ေပ။

ဗုဒၶ၀ါဒသည္ လက္ေတြ႔ဘ၀ကို ေကာင္းစြာေနထိုင္သြားႏိုင္ရန္အတြက္ အေသးစိတ္ ဂရုတစိုက္ ေဟာၾကားထားသည့္ စနစ္တစ္ခုျဖစ္သည္။ မိမိတို႔ဘာသာ ယဥ္ေက်းသိမ္ေမြ႔ေစေသာ ေကာင္းစြာေျမာ္ျမင္ ေတြးေခၚထားသည့္ စနစ္တစ္ခုလည္း ျဖစ္သည္။ ထိုမွ်သာမကေသး၊ ဗုဒၶ၀ါဒသည္ သိပၸံနည္းက်ေသာ ပညာေရးနည္းစနစ္တစ္ခုလည္း ျဖစ္ပါသည္။ ဤဘာသာတရားသည္ မည္သည့္အေရးအေၾကာင္း ကိစၥ၌မဆို ကၽြႏု္ပ္တို႔၏ စိတ္ၿငိမ္းခ်မ္းမႈကို အေကာင္းဆံုးလည္း ထိန္းသိမ္းႏိုင္စြမ္းရိွသည္။ ေနာင္အနာဂတ္တြင္ မည္သည့္ေျပာင္းလဲမႈမ်ား ရိွသည္ျဖစ္ေစ၊ ကၽြႏု္ပ္တို႔အား ထိုေျပာင္းလဲမႈမ်ားကို တည္ၿငိမ္စြာ ရင္ဆိုင္နိုင္ရန္ အေကာင္းဆံုး ကူညီေပးႏိုင္စြမ္း ရိွသည္။

ကာမဂုဏ္ ေပ်ာ္ရႊင္မႈ မပါဘဲႏွင့္ ဘ၀သည္ ၾကံ့ၾကံ့ခိုင္ႏိုင္စြမ္း ရိွပါမည္လား။ ၀ိညာဥ္ ထာ၀ရရွင္သန္တည္ျမဲျခင္းကို မယံုၾကည္ဘဲ လူသည္ စာရိတၱေကာင္းသူတစ္ဦး ျဖစ္လာႏိုင္ပါမည္လား။ နတ္ဘုရားကို အားမကိုးဘဲ လူသားသည္ မွန္ကန္တရားမွ်တျခင္းသို႔ တိုးတက္ သြားႏိုင္ပါမည္လား။ ဟုတ္ကဲ့ဟု ဗုဒၶဘာသာက ေျဖဆိုပါသည္။ ဤရည္ရြယ္ခ်က္မ်ားကို အသိပညာႏွင့္ စိတ္ျဖဴစင္မႈတို႔ျဖင့္ ရရိွႏိုင္ပါသည္။ အသိပညာသည္ ပို၍ျမင့္မာေသာ လမ္းစဥ္သို႔ တက္လွမ္းရန္ ေသာ့ခ်က္ျဖစ္၏ ။ စိတ္ကို ျဖဴစင္ေစျခင္းသည္ ဘ၀တည္ၿငိမ္မႈႏွင့္ ၿငိမ္းခ်မ္းမႈကို ေပးေဆာင္ၿပီးလွ်င္ အာရံုသိျဖင့္ ျမင္ေတြ႔ထိေတြ.ရေသာ ျဖစ္ပ်က္ ကမၻာႀကီး၏ ထူးျခားဆန္းၾကယ္သည့္ စိတ္ကူးစိတ္သန္းမ်ားကို လူသားမ်ား လ်စ္လ်ဴရႈႏိုင္ၾကရန္ႏွင့္ မတပ္မက္ မတြယ္ေစရန္ ျပဳလုပ္ေပးႏိုင္၏ ။

ဗုဒၶဘာသာသည္ အမွန္ပင္ ေခတ္သစ္သိပၸံကမၻာႏွင့္ ေလ်ာ္ညီေသာ ဘာသာတရားတစ္ခုျဖစ္၏ ။ သဘာ၀မွ၊ သိပၸံပညာမွ၊ သမိုင္းမွ၊ လူသားတို႔၏အေတြ႔အၾကံဳမွ၊ စၾကာ၀ဠာ၏ ေထာင့္စြန္းတိုင္းမွ ထြက္လာေသာ အလင္းေရာင္သည္ ဗုဒၶျမတ္စြာ၏ ျမင့္ျမတ္ေသာ သင္ၾကားမႈမ်ားႏွင့္ ထြန္းေတာက္လ်က္ ရိွပါသည္။
( မွတ္ခ်က္။ ဆရာႀကီး ေဒါက္တာမင္းတင္မြန္ ဘာသာျပန္ဆိုသည့္ “ဗုဒၶ၀ါဒႏွင့္ ေခတ္သစ္ဘ၀” စာအုပ္မွ ကူးယူေဖာ္ျပပါသည္။ )